Vanskeleg val....

Årets bilete på Commons skal kårast og då må det sjølvsagt stemmast. Første runde var grei, då kunne ein stemme på fleire bilete. Eg stemte på eit bilete i dei fleste kategoriane og var glad for at eg slapp å velgje eitt. Men no må eg det. Eg vil vurdere dei mest aktuelle kandidatane her på bloggen, men om du vil sjå alle bileta finn ein dei på denne sida på Commons. Om nokon har sterke tankar om kva eg skal stemme kan ein påverke i kommentarfeltet. Avstemninga sluttar 7. juni, så eg har ei veke på meg.




The Garden of Earthly Delights av Hieronymus Bosch
For: Fabelaktig maleri av ein artig kunstnar. Flotte detaljar, fargar og tema.
Mot: Vil helst stemme på eit nytt fotografi og ikkje eit maleri som er hundrevis av år.
På grunn av storleiken på fila er dette ein mindre versjon av fila.



Schloss Lichtenstein fotografert av -donald-.
For: Herleg fantasy-kjensle over biletet. Minner meg om ein av borgane i A Song of Ice and Fire.
Fint motiv og fint utført.
Mot: Kan det verte litt kjedeleg?



Sørleg elefantsel fotografert av Butterfly austral.
For: Bra bilete av ein sel i det fri.
Mot: Unødvendig å plage ein sel for å få eit bilete. Eg ser for meg at fotografen sit rett forran den redde selen.

Golden Gate fotografert av Mbz1
For: Stileg bilete naturfenomen med all skodda rundt brua.
Mot: Kan kanskje verte litt kjedeleg med så lite som skjer i biletet?

Angripande leopard fotografert av Leo za1.
For: Fantastisk bilete. Ein lurar på kva som skjer med fotografen rett etterpå. Konsentrert blikk på leoparden.
Mot: Lite talar mot anna enn at eg er usikker på om dette er det aller beste av dei mange gode.

Laserskot frå romstasjon.
For: Spanande bilete frå rommet. Gjev innsyn i noko vi aldri ellers ville sett.
Mot: Usikker på om slike bilete frå milliardprosjekt bør premierast over bilete frå vanlege dødlege.

Einsleg hus fotografert av Michael Otto.
For: Skjer mykje meir i biletet enn ein skulle tru med tanke på motivet.
Mot: Passar biletet best som puslespel?

Taket i Albanuskatedralen i Namen fotografert av Luc Viatour.
For: Flott bilete. Artig at ein vert litt svimmel av biletet.
Mot: Lite talar mot anna enn at eg er usikker på om dette er det aller beste av dei mange gode.

Portrett av ei floge tatt av JJ Harrison.
For: Fantastisk nærbilete av ei floge som viser at også dei er vakre på sin måte.
Mot: Lite talar mot anna enn at eg er usikker på om dette er det aller beste av dei mange gode.



Belœil Castle fotografert av Luc Viatour.
For: Stilig, spøkelsesaktig stemning med det blå slotttet.
Mot: Kanskje litt kjedeleg?

Ein indisk sadhu fotografert av Pierre-Emmanuel Boiton.
For: Flott bilete som gjer meg nyfiken på hinduismen. Spanande uttrykk på mannen.
Mot: Lite talar mot anna enn at eg er usikker på om dette er det aller beste av dei mange gode.

Sianaiagam fotografert av Ester Inbar.
For: Fabelaktig bilete av ein spektakulær agam. Biletet er skrivebordsbakgrunn på min jobb-PC.
Mot: Lite talar mot anna enn at eg er usikker på om dette er det aller beste av dei mange gode.

Buddhabrot av UnreifeKirsche.
For: Utruleg spektakulært.
Mot: Eg anar ikkje kva dette eigentleg er for noko...

Detalj frå ein mexikansk mumie fotografert av Tomas Castelazo.
For: Stilig og gripande detalj.
Mot: Lite talar mot anna enn at eg er usikker på om dette er det aller beste av dei mange gode.

Ost og vin fotografert av Stefan Krause.
For: Korleis får ein eigentleg til dette?
Mot: Lite talar mot anna enn at eg er usikker på om dette er det aller beste av dei mange gode.

Raudauga trefrosk fotografert av Carey James Balboa.
For: Utruleg spektakulær frosk. Biletet var i lang tid bakgrunn på datamaskina mi.
Mot: Frosken er faktisk så spektakulær at biletet vert slitsomt i lengda.

Vulkanutbrot fotografert av NASA.
For: Flott bilete med mektig motiv.
Mot: Skal NASA konkurere med vanlege folk?

Dette er altså dei kandidatane eg vurderer. Det kan sikkert argumenterast godt for at eg ser meir på det spektakulære/vakre i motivet enn det fototekninske eller informasjonsverdien i biletet. Dette er rett, men eg er ein absolutt legmann når det kjem til fotografi. 

Justin Martyr om gudstenestefeiring

Justin Martyr.
Ikonet er henta frå Wikimedia Commons.

I dag minnast kyrkja Justin Martyr. Justin vart født rundt år 100 av greske foreldre som gav han ei god utdanning. Han studerte filosofi for å "finne sanninga" og var gjennom mange av dei filosofiske systema frå områda rundt. Etterkvart vart han tipsa om å lese dei jødiske skriftene og gjennom dette kom han i kontakt med den tidlege kristendomen og vart døypt rundt år 135.

Etter omvendinga fortsatte han å leve som ein filosof, og reiste rundt i filosofkappe og forkynte evangeliet og diskuterte med folk han møtte. Rundt 150 kom han til Roma der han opna ein skule som vart svært populær. Ein av hans hovudtankar var at folk ville verte kristne om kristendomen vart skikkeleg forklart. Han skreiv fleire verk, og hovudverket hans er Forsvarsskrift for den kristne religion som han skreiv til keiser Antonius Pius. Vi har også framleis ein annan apologi samt eit skrift som er ein dialog han hadde med ein jøde. På grunn av skriftene og haldninga til å forklare religionene vert Justin rekna som den første kristne apologet.

Rundt 165 vart han halshogd saman med ei gruppe medkristne fordi dei nekta å ofre til dei romerske gudane.

Justin var mellom dei første som skildra dei kristne rituala for ikkje-kristne, då særleg dåp og nattverd som det var fleire rykte rundt. Dette gjer at han er ei svært viktig kjelde til dei tidlege kristne rituala. I Forsvarsskrift for den kristne religion gjev han også ei skildring av korleis dei tidlege gudstenestene var bygd opp. Det kan vere eit nyttig innspel når arbeidet med ny gudstenestereform i Den norske kyrkje verkeleg startar.

And on the day called Sunday, all who live in cities or in the country gather together to one place, and the memoirs of the apostles or the writings of the prophets are read, as long as time permits; then, when the reader has ceased, the president verbally instructs, and exhorts to the imitation of these good things. Then we all rise together and pray, and, as we before said, when our prayer is ended, bread and wine and water are brought, and the president in like manner offers prayers and thanksgivings, according to his ability, and the people assent, saying Amen; and there is a distribution to each, and a participation of that over which thanks have been given, and to those who are absent a portion is sent by the deacons. And they who are well to do, and willing, give what each thinks fit; and what is collected is deposited with the president, who succours the orphans and widows and those who, through sickness or any other cause, are in want, and those who are in bonds and the strangers sojourning among us, and in a word takes care of all who are in need. But Sunday is the day on which we all hold our common assembly, because it is the first day on which God, having wrought a change in the darkness and matter, made the world; and Jesus Christ our Saviour on the same day rose from the dead.
Frå kapittel "LXVII.—Weekly worship of the Christians." i The First Apology of Justin. Henta frå Ante-Nicene Fathers, Volume 1 The Apostolic Fathers with Justin Martyr and Irenaeus, slik vi finn denne på ccel.org.

Fatale feil eller økumeniske sigrar?

Huguenotkrossen er eit mykje brukt
symbol i den franske protestantismen.
Biletet er henta frå
Wikimedia Commons.

Kyrkanstidning i Sverige melder at den lutherske kyrkja i Frankrike mest truleg kjem til å slå seg saman med ei samanslutning av ulike reformerte kyrkjer i 2013. Eg hadde ein månad misjonspraksis i den lutherske kyrkja i Frankrike for nokre år sidan, og tanken slo meg medan eg var der at det skarpe skiljet eg opplevde mellom dei svært få lutheranarane (berre rundt 25 000 i heile landet) og dei fleire, men framleis få, reformerte (rundt 300 000) var noko ein burde bryte ned. Særleg den lutherske kyrkja vart så lita at ho lett forsvann i den store samanhengen.

Det at ulike kyrkjesamfunn slår seg saman er noko vi har høyrt ein god del om i det siste. I Sverige vil baptistar, metodistar og Misjonskyrkja slå seg saman til Samfundskyrkan. Dette er ein konstellasjon som liknar ein del på det vi ser i Frankrike, der det også er alt frå tradisjonelle barnedøyparar til baptistar og alt frå liturgiske kyrkjer til kyrkjer med friare samlingar som slår seg saman.

Kva skal ein eigentleg meine og tru om desse samanslåingane? Skal ein glede seg over at den fragmenterte protestantiske kyrkjefamilien endeleg ser ut til å finne saman eller skal ein uroe seg over noko som kan tyde på at teologien, det ein faktisk trur, har vorte mindre viktig eller mindre kjent? Skal ein sjå på dette som ein positiv trend der kyrkjer finn glede, næring og friskt pågangsmot gjennom slike unionar eller skal ein sjå på dette som krampetrekningar frå kyrkjer som har vorte for små til å vere levedyktige?

Er slike unionar fatale feil eller økumeniske sigrar? Eg er vaklar mellom begge alternativa....

Oppdatering 5. juni.
Vårt Land melder i dag at dei svenske kyrkjene no har slått seg saman under det foreløpige namnet Gemensam Framtid. Eg ynskjer den nye kyrkja alt godt, men spørsmålet står like usvara: Er dette ein fatal feil eller ein økumenisk siger?

Don't Panic!

Dette trøystande banneret hang i Innsbruck.
Biletet er henta frå Wikimedia Commons.

I dag er det den internasjonale håndkledagen til minne om Douglas Adams, mest kjent for å skrive den fantastiske The Hitchhiker's Guide to the Galaxy.

Endå betre meiner eg bøkene om privatdetektiven Dirk Gently er. St. Isidors minne vil markere handkledagen gjennom eit sitat frå den andre boka om Dirk Gently; The Long Dark Tea-Time of the Soul.  

Tematikken på denne bloggen er oftast religiøs, noko det også er denne gangen. No er det buddhismen vi kjem innom gjennom eit av mine favorittkonsept frå Douglas Adams: Zen-navigering. Frå eigen erfaring kan eg seie at har ein køyrt seg vill, skadar det ikkje med zen-navigering. Det er ikkje sikkert situasjonen vert betre, men det skadar ikkje.

Perhaps it would save time if he went back to get his car, but then again it was only a short distance, and he had a tremendous propensity for getting lost when driving. This was largely because of his method of "Zen" navigaton, which was simply to find any car that looked as if it knew where it was going and follow it. The results were more often surprising than successful, but he felt it was worth it for the sake of the few occasions when it was both.
The Long Dark Tea-Time of the Soul, side 29 i The Dirk Gently Omnibus av Douglas Adams.

Junia - eit godt namn mellom apostlane

Junia saman med Andronikus og
Athanasius av Christianopoulos.
Ikonet er henta frå Wikimedia Commons.

Enkelte av dei ortodokse kyrkjene markerer i dag, altså 17. mai, ein person eg trur dei er åleine om å markere i Kyrkja, men som vi absolutt burde leggje meir vekt på. Dei minnast i dag Junia, ei kvinne i kyrkjelyden i Roma som saman med Andronikus som kanskje var mannen hennar, vert sagt å ha «eit godt namn mellom apostlane». Ho vert altså omtala som apostel, og med det har ein altså ein kvinneleg apostel omtala i NT.

Noko av grunnen til at vi ikkje har høyrt så mykje om Junia, kan vere at ho vart omtala som Junias, altså med mannsnamn, til dømes i NO78/85.

Helsa Andronikus og Junias, landsmennene mine, som har sete i fengsel saman med meg. Dei har eit godt namn mellom apostlane, og dei vart kristne før meg.
(Rom 16,7 - NO78/85)

Hels Andronikos og Junia, som er landsmennene mine og fengselskameratane mine. Dei har eit godt namn mellom apostlane, og dei kom til trua på Kristus før meg.
(Rom 16,7 - NT05)

Eg er ikkje ein ekspert på gresk eller tekstkritikk, men dei enkle fakta i saka skal vere ganske greie. Namnet Juina var eit vanleg romersk kvinnenamn. Dei tidlege kristne forstod personen utelukkande som ei kvinne. Gresken ein finn i håndskriftene er utan aksentar, men den naturlege lesinga av ordet Ἰουνίαν er i femininum. Det er også omsett som eit kvinnenamn i dei tidlege omsetjingane til gamal-latin, i Vulgata, i ulike koptiske versjonar og til syrisk. Likevel vart dette plutseleg til eit mannsnam i løpet av historia.

Dette mannsnamnet, Junias, er ikkje eit namn ein kjenner frå nokon kjelder frå Jesu tid, men er eit konstruert mannsnamn ein har laga avdi ein har meint at denne personen som vert omtala som ein apostel må vere mann. Den første som omtala Junia som ein mann skal ha vore Aegidius av Roma (ca. 1243/47-1316). Fram til dette vart ho konsekvent omtala som den kvinna ho var. Viktigast for vår lesing av namnet var nok likevel Martin Luther si bibelomsetjing Das Neue Testament detzsch frå 1522 der han omtala henne som mann. Deretter har dette blitt ei «sanning».

Ser ein derimot på dei oldkyrkjelege kjeldene får vi presentert Junia som ei kvinne. Store autoritetar i kyrkjehistoria har snakka om denne kvinna: Origenes, Ambrosiaster, Johannes Chrysostomos, Hieronymus, Theodoret av Kyros, Primasius, Johannes av Damaskus, Hraban av Fulda, Haymo av Halberstadt, Atto av Vercelli, Oecumenius, Lanfranc, Bruno Karteuseren, Theophylact, Peter Aberlard, Peter Lombardus, Ambrosius, Claudius av Torino, Sedulius Scottus, Guillemus Abbas og Hervé de Bourg-Dieu skriv alle om Junia i kommentarar til dette verset. Viktigast av desse, i alle fall i dette høvet, var Johannes Chrysostomos som skreiv følgjande:

Berre det å vere ein apostel er noko stort, men det å vere blant dei fremste av dei: tenk for ei lovprising å få! Dei utmerka seg med sine handlingar og dyd. Tenk, for ei visdom denne kvinna må ha hatt for å vere verdig tittelen apostel.
Johannes Chrysostomos i sin kommentar til  Romarbrevet. Mi omsetjing frå teksten slik ein finn han på CCEL. Side 870 i PDF-en.  

Junia har altså vorte løfta fram som ei heilt særskild kvinne i kyrkjehistoria. I NT finn vi ei kvinne som vert kalla apostel. Det er ikkje Maria Magdalena, det er ikkje den andre Maria eller Marta. Det er ikkje Maria, Jesu mor, eller nokon anna, men Junia, ei kvinne vi stort sett har gløymt og faktisk har omsett ut av Bibelen!

Ein kan sjølvsagt spekulere i kvifor dette har skjedd. Har ein lese tekstane i lys av ein patriarkalsk samtid og tenkt at ei kvinne ikkje kunne få ein slik tittel? Har ein medvite «gjort henne til mann» for å byggje opp under eit politisk eller teologisk standpunkt? Har ein rett og slett berre bomma i omsetjinga? Det er eigentleg ikkje så viktig. Det viktige er at ein no veit at det var ein apostel som var kvinne. 

¨\Eit boktips til slutt: Det første eg høyrde om Junia var ein kort kommentar om endringar i Romarbrevet i samband med NT05 på ein forelesing om Romarbrevet på Misjonshøgskulen. Det som gjorde at eg satte meg meir inn i saka, var at eg fann boka Junia: The First Woman Apostle av Eldon J. Epp ståande i hylla for nye bøker på biblioteket til MHS. Dette er ei flott lita bok som gjev ei grundig innføring i tekstkritikken, den greske og latinske grammatikken og korleis Junia har vorte oppfatta gjennom historia. Eg vert ikkje særleg overraska om eg på min dødsseng vil innrømme at dette er den einaste boka om tekstkritikk eg har likt i heile mitt liv. Boka er absolutt verdt å lese. Denne bloggposten er i grove trekk ein oppsummering av det ein finn i boka, men Epp legg sjølvsagt det heile fram på ein meir grundig og fagleg solid måte. 


Forteljinga om korleis Junia vart til Junias i løpet av historia har gjort meg nyfiken på kva andre kvinner som har vorte gløymde i kyrkjehistoria. Som eg har vore inne på på denne bloggen tidlegare har kyrkjehistoria vore mykje prega av menn, men det kan også vere at vår lesing av historia gjer Kyrkja si historie meir mannsdominert enn det ho faktisk har vore. Har vi gløymt ein apostel kan vi lett ha gløymt andre viktige folk...

Abergavenny Thursdays F.C. - Ein særs dårleg fotballklubb

Det byrjar å bli lenge sidan FK Fotball gjekk på radioen, men eg vil ta fram ein av dei klubbane dei snakka om der ein gong. Den walisiske klubben Abergavenny Thursdays F.C har ei lang historie med både oppturar og nedturar, men åra frå 1992 til 2004 må vere noko av det verste ein kan finne i fotballhistoria. På desse åra klarte dei å bevege seg frå nivå ein i Wales til nivå sju.

Klubben vart stifta i 1927 og har
vore i semifinalen i den walisiske cupen. Dei har vunne den regionale serien Welsh Leauge fire gongar, faktisk så seint som i sesongane 1990-91 og 1991-92 , men så byrja marerittet.

Fram til 1992 spelte klubbane i Wales anten i det engelske seriesystemet eller i regionale

Ein fabelaktig nedrykksmaraton

1992-93: League of Wales (nasjonal) 20/20 - Nedrykk
1993-94: Welsh League Division One(regional) 14/18
1994-95: Welsh League Division One(regional) 4/19
1995-96: Welsh League Division One(regional) 15/18
1996-97: Welsh League Division One(regional) 15/18
1997-98: Welsh League Division One(regional) 19/19 - Nedrykk

1998-99: Welsh League Division Two (regional) 12/16

1999-00: Welsh League Division Two (regional) 16/16 - Nedrykk

2000-01: Welsh League Division Three (regional) 16/16 - Nedrykk

2001-02: Gwent County League First Division (lokal) - Nedrykk
2002-03: Gwent County League Second Division (lokal)
2003-04: Gwent County League Second Division (lokal) - Nedrykk
2004->: Gwent County League Division Three
Tabellplasseringar henta frå Football Club History Database.

seriar som i hovudsak var, og er, delt mellom nord og sør i landet. Før 1992-93 sesongen var Wales eit av ytterst få medlemsland i FIFA utan ein nasjonal liga. Ein skulle så rette på dette og starta ein nasjonal, semiprofesjonell liga med 20 lag frå heile landet. Der vart dei nest beste klubbane i Wales plukka ut til å vere med og Abergavenny Thursdays var eit naturleg val med to ferske sigrar i Welsh Leauge. Dei som derimot ikkje var med, var dei gode laga frå Wales: Cardiff, Swansea og Wrexham vart verande i det engelske seriesystemet. Den walisiske toppdivisjonen 1992-93 var altså ikkje i det europeiske toppsjiktet. (I mai 2011 rangerer UEFA den walisiske serien som den 46. beste av dei 53 som er i Europa. Bak sterke seriar som den albanske, montenegrinske, lichtensteinske...) 

Sesongen 1992-93 skulle byrje, og med suksess i serien kunne Abergavenny Thursdays komme seg ut i Europacup og alt var bra. Slik gjekk det altså ikkje. Før serien starta krevde det walisiske fotballforbundet ein garanti for at klubben ville klare å betale for flomlys til stadionen. Utan dette fekk dei ikkje spele i toppdivisjonen. Det var lenge usikkert om klubben ville klare å finne pengar til dette, og dermed om dei i det heile tatt ville få starte i serien. Dette gjorde at fleire spelarar og manageren for laget forsvann i oppkøyringa til serien. Det var altså eit svekka lag som spelte første kamp. Det gjekk greit; dei tapte berre 0-1, men sesongen enda med at dei havna på sisteplass i serien og vart degraderte til det regionale seriesystemet i Welsh Leauge.

Dei spelte fire sesongar på det walisiske andrenivået utan for store problem, og endte ein sesong heilt oppe på fjerdeplass, men før sesongen 1997-98 opplevde dei det dei omtalar som ein «exodus of quality players». Sesongen vart ein katastrofe! På trettiseks kampar fekk dei berre tre poeng og slapp inn 210 mål. Det er meir enn 5,8 baklengsmål i gjennomsnitt pr. kamp gjennom ein heil sesong, noko som bør vere ein eller annan rekord for eit lag så høgt oppe i systemet.

Dei rykka sjølvsagt ned til nivå tre. Der klarte dei ein sesong utan nedrykk, før dei i den andre sesongen, 1999-00, havna heilt sist og rykka ned til nivå fire. Der havna dei heilt sist i første sesong og rykka ned til den lokale serien Gwent County League, der dei også havna heilt sist i den første sesongen og rykka direkte vidare ned til nivå seks i Wales. På nivå seks klarte dei seg ein sesong, før dei i sin andre sesong rykka ned til Gwent County League Division Three, nivå sju i Wales, der dei har vore sidan.

På fem sesongar rykka dei ned fire gongar og slapp inn 675 mål i seriekampar.

Det er vanskeleg å mislike ein klubb som er så gjennomført dårleg som det Abergavenny Thursdays har vore dei siste tiåra. Frå vinnar av serien på det då høgaste nivået i Wales til nivå sju på tolv sesongar! Og alt dette i eit seriesystem som ikkje akkurat er kjent for å vere gjennomsyra av kvalitetslag. Kan det vere lag med like katastrofal historie nokon annan plass? 


 

Old and wise

Dette biletet av Ferdinand Reus ligg på Commons med tittelen "Old and wise".
Det viser ei eldre kvinne i Gambia. Eg såg biletet og ville dele det på bloggen.