Georges Lemaître - Fleire slike

Georges Lemaître har drodla pilar og bokstavar på
på ei tavle. Sannsynlegvis er det genialt.
Biletet er henta frå Wikimedia Commons.

20. juni 1966 mista verda Georges Lemaître. Eg skal ikkje forsøke å påstå at eg forstod alt han dreiv med, men eg forstår nok til å skjøne at det var store greier. Lemaître var katolsk prest, men det er først og fremst som astronom og fysikar han er kjent.

Innan naturvitskapen dreiv han med store ting. Det var han som kom opp med «Big Bang-teorien», det var han som kom opp med teorien om korleis universet utvidar seg og det var han som kom opp med det meste som Hubble har fått æra for. Eg veit ikkje kva denne Hubble dreiv med, men han fekk oppkalla eit digert teleskop etter seg, så noko bra må det ha vore. Lemaître var altså ein knakande god kar på sitt felt.

Som teolog var han sikkert grei nok. Eg veit ikkje. Han har ikkje sett store spor etter seg der, utan det trekk ned.

Når vi i dag plagast både med kreasjonisme og ID som kjem krypande over havet frå dårlege «teologar» i USA, og som til og med byrjar å få fotfeste i lågkyrkjelege miljø i Norge, og med nyateistar som legg frem eit verdsbilete der myter om ein uungåeleg konflikt mellom kyrkje og naturvitskap står sentralt, treng vi å løfte fram slike folk som Lemaître.

For det første: «Big Bang-teorien» vart først lagt fram av han. Ein katolsk prest. Det er som oftast ikkje denne teorien kreasjonistane har mest problem med, men det er likevel verdt å merke seg. Ein av dei heilt sentrale teoriane (i alle fall slik eg med min minimale forståing for slikt forstår det) i naturvitskapen vart lagt fram av ein katolsk prest.

For det andre: Då han la fram denne teorien hoppa pave Pius XII tydelegvis i taket av glede. For no hadde Lemaître bevist den katolske trua, meinte han. Lemaître gjekk då til paven og bad han, sikkert med finare ord, om å halde kjeft og ikkje snakke om naturvitskap att. Noko paven tok til seg, og gjorde. For Lemaître meinte at dette var to einingar ein ikkje skulle blande. Det er to ting som held seg på ulike plan og som verken var i konflikt eller bygde på kvarandre.

For det tredje: Lemaître viser tydeleg kor lite den konstruerte konflikten mellom religion og naturvitskap har for seg, og kor lite forankra det er i det verkelege liv. Dei einaste som har noko å vinne på dette er fundamentalistiske krefter på religiøs eller ikkje-religiøs side. Gjennom heile historia finn ein slike døme på religiøse menneske som har gjort store og viktige naturvitskaplege oppdagingar. Og som ikkje har sett på dette som nokon konflikt eller noko rart. Kyrkja har sjølvsagt tråkka feil nokre gonger i historia, det vil ho sikkert gjere i framtida også, men det er inga «naturlov» at det må skje. Det heng mellom anna saman med at vi ikkje er gode på slikt som naturvitskapen driv med. Det er rett og slett ikkje vår heimebane.

Lat oss derfor minnast Lemaître og håpe og be om at fleire som han dukkar opp. Kyrkja treng dei og naturvitskapen treng dei. Så få vi heller leve med at vi ikkje forstår halvparten av det dei driv med...

Gud og vitskap - ei konstruert problemstilling

Henrik Sahlin Pettersen, Tommy Mangerud og Jan-Ole Hesselberg går i ein kronikk på NRK Ytring inn i ein mangefaldig polemikk mot tru på Gud, særleg der denne kjem i kontakt med naturvitskapen sine domene. Der problema kjem for dei er når «religionen hevder å kunne si noe om hva universet består av og hvordan det virker.» Det kan ein sjølvsagt sjå at kan verte problematisk for naturvitskapleg forsking, men er dette ein reell problemstilling? Når skjer det at religionane seier noko om kva universet består av og korleis det fungerar, ut over det naturvitskapen seier? Og når skjer dette med ein slik kraft at det har innverknad på arbeide forskarar og formidlarar gjer? Kanskje ein kan peike på at kreasjonistar i USA delvis gjer dette, men i vår europeiske kontekst kan eg ikkje sjå at dette er ei reell problemstilling. Religiøse grupper som forfektar sjølvstendige teoriar om korleis universet er bygd opp er marginale grupper heilt utan makt, og det er derfor vanskeleg å sjå kva det eigentleg er det vert argumentert mot. Er det forskarar som ikkje gjer jobben sin bør vel vitskaplege tidsskrift vere meir eigna til denne debatten, medan ein talarstol ut i det store offentlege rom, slik Ytring er, er betre eigna til å tale mot trendar i samfunnet. Problemet er at eg ikkje ser at det som vert stilt opp som ei problemstilling er eit reelt problem.

Forfattarane viser også til at Stephen Hawking meiner at universet kan ha oppstått frå ingenting. Det kan godt vere han har rett i det, utan at det på nokon som helst måte vil vere eit banesår for religionane. For å snakke ut frå kristen tru, så meiner vi at Gud har skapt alt eksisterande. Korleis dette skjedde har vi ikkje noko svar på, og det er heller ikkje så viktig. Har Hawking rett, vil vil seie at Gud stod bak dette, og verken religionen eller naturvitskapen trenge å ha problem med dette. Det ligg i «konseptet» Gud at dette er noko som er på eit anna «nivå» enn det naturvitskapen jobbar med, og den konflikten som enkelte ateistar og diverre også enkelte kristne forsøker å teikne opp mellom tru og vitskap er ein kunstig konflikt. Vi som truande kan sjå på dei imponerande funna naturvitskapen gjer som stadige teikn på at det står ein stor Gud bak. Om enkelte forskarar vil meine det er latterleg at vi legg på ein ekstra «nivå», Gud, bak deira funn, kan eg leve godt med det. Om dei derimot hevdar at vi må bevise dette «nivået» gjennom naturvitskapen, er det dei som forsøker å gjere det forfattarane av kronikken seier er problematisk med religion. Då forsøker naturvitskapen å seie kva Gud er og korleis Gud fungerer. Då er det dei som vil blande to «nivå » som ikkje skal blandast.

Ein kan med god grunn meine at ein skapargud står bak alt eksisterande sjølv om Hawking har rett, men det er sjølvsagt ikkje eit argument for at akkurat min religion eller konfesjon har rett forståing av denne skaparguden. Kva religiøs overbygging ein truande set si overtyding om ein skapargud inn i, bør vere revnande likegyldig for naturvitskapen, men det verkar det ikkje som om det er for kronikkforfattarane. Om eg hevdar den guden som tala til Abraham står bak naturlovene, medan ein annan hevdar det er Brahma som står bak dei same naturlovene, endrar ikkje dette på dei faktiske naturlovene. Det er like fullt nokre naturlover der som naturvitskapen har som oppgåve å skildre og forklare. Dei ulike mytologiske forklaringane på kva som ligg som eit bakteppe bak dette er heilt irrelevant for naturvitskapen. Når forfattarane seier at det er like logisk rett å hevde at «den luthersk protestantiske Gud står bak» som andre mytologiske forklaringar, er dei derfor langt utanfor det som fell innanfor naturvitskapen. At eg meiner det er gode grunnar for at skaparguden eg tilbed er det dei omtalar som den «luthersk protestantiske Gud», har med heilt andre ting enn naturvitskap å gjere. Det har sin klare og rasjonelle logikk, men fell som sagt langt utanfor det naturvitskaplege domene. 

Forfattarane seier at «[n]år en forsøker å innarbeide religion i vitenskapen ender en derfor ofte opp med logisk bristende argumentasjon», og noko liknande kan nok også seiast om kva som skjer når ateistar forsøker seg med bibeltolking. Når dei seier at ein ut frå Bibelen må «betrakte homofili som avskyelig, mens kvinneundertrykking,voldtekt og barnemishandling må tolereres», er dette milevidt frå nokon som helst normal lesing av Bibelen. Forfattarane har kritisert andre for manglande kunnskap, og det er nærliggande å svare her at manglande kunnskap om bibelsk hermeneutikk gjev ikkje rett til å finne kva som helst slags tolking som passar deg og din agenda best.

Sekulære tankar frå eit kristent perspektiv

Februar har av ulike grunnar vore ein roleg månad på St. Isidors minne. Andre ting har derimot blitt skrive, mellom anna ei sak eg vart utfordra på av Dan-Raoul Miranda. Han driv bloggfelleskapen Tankeferd som er ein fellesblogg for folk med bakgrunn i Humanistisk Ungdom, ungdomsorganisasjonen til Human-Etisk Forbund.

Eg har ytra meg ganske tydeleg om sekularisme på Twitter, og fekk derfor spørsmål om eg kunne skrive ei sak til Tankeferd om kva eg tenker om dette frå min ståstad i kyrkja. Det var ei utfordring eg ikkje kunne gå forbi, og resultatet kan ein no lese på Tankeferd. Teaseren som ligg på Tankeferd kan kanskje lure nokon til å lese artikkelen min, så her kjem han:

«Sekularisme» er eit diffust ord. Ulike folk legg ulike ting i det, men det vi som står for dette har felles er at vi ynskjer ein sekulær stat. Prest Steinar Sneås Skauge  reflekterer litt over sekularisme.

Då er det vel berre å klikke seg vidare til artikkelen «Sekularisme for religionen si skuld».

Er kristne først og fremst redde for døden?

Eg har nettopp lese Nostradamus' testamente, forøvrig ei bok alle bør lese, og i boka dukka det opp ein påstand ein ofte høyrer frå ateistar, nemleg desse orda som kjem frå den ateistiske nevrobiologen William Blackmore:

Troen ligger i oss. Hvorfor? fordi det finnes en gud som har plantet troen i oss? Eller fordi vi så enderlig ønsker at det skal finnes en gud, en mening, en sammenheng, en skaper, en igangsetter. Og først og fremst: en barmhjertig farsfigur som venter på oss etter døden, som trøster og lindrer, og som gjør døden til en overgang - ikke en avslutning.[1]

Dette er eit postulat ein møter ofte. At truande først og fremst trur fordi ein ynskjer eit alternativ til døden. Men stemmer dette? Er det det som er den vanlege «motivasjonen» til truande? Eg er ikkje så sikker.

Det er sjølvsagt vanskeleg, for ikkje å seie umogeleg, å skulle snakke på vegne av alle, men mitt inntrykk når eg snakkar med folk som har ei eller anna form for tru, og då særleg ei kristen tru, er at det er andre ting som er det som først og fremst er sentralt i trua deira i det daglege livet.

Eg vil dele dei kristne inn i tre grupper, og meiner her med «kristne» folk som er engasjerte i ulike formar for kyrkjelydsarbeid sidan eg meiner det ikkje gjev særleg meining å diskutere ei hypotetisk tru ein ikkje ser praktiske utslag av.

Den eine gruppa truande er det ein med eit samleord kan kalle for «karismatikarar». Dette er menneske som vil vere opptatte av «teikn og under», altså at konkrete hendingar skjer i livet deira. Dette kan vere at folk vert friske av bøn, at dei talar i tunger, profeterer eller mange andre former for guddommeleg inngripen i livet deira. Dei vil ha stort fokus på at Gud grip inn i verda her og no, at Gudsriket er mellom oss, at det er deira oppgåve å formidle Guds kjærleik til andre menneske og så bortetter. Alt noko som skjer her og no. På denne sida av døden.

Den andre gruppa vil eg med eit samleord kalle for «tilbedarar». Dette er dei som er opptatt av lovsong, liturgi, meditasjon kristen kunst og så bortetter. Desse folka meiner at ein er kalla til å lovprise Gud, og at det ein finn rundt seg i skaparverket, den grenselause kjærleiken Gud viste oss i Kristus eller kva ellers ein måtte vere begeistra for, forpliktar eller i det minste inspirerar til å lovprise Gud. Ein har eit fokus på her og no, og korleis menneska i livet skal lovprise den evige Gud.

Den tredje gruppa mi er «aktivistane». Desse finn ein i Korsvei, Kirkens Bymisjon, politikk, hjelpe- og miljøorganisasjonar og likande. Og sjølvsagt som misjonærar og forkynnarar. Desse folka meiner at bodskapen ein finn i Bibelen forpliktar dei truande på eit sett med normar som fører til handling her og no. Det kan vere å jobbe for ein mer rettvis fordeling av materielle goder. Det kan vere å arbeide for miljøet. Det kan vere å sjå til at sjuke får besøk eller at fattige barn får i seg mat. Det kan vere å koke kaffi og blande saft på bedehuset. Eller det kan vere noko heilt anna. Dei ser seg kalla til å jobbe for at verda skal verte ein betre plass her og no og for at evangeliet skal nå stadig fleire menneske.

Det er sjølvsagt overlapp mellom desse tre kategoriane, og alle er nok heller karikert i framstillinga, men  eg vil påstå at dei aller fleste praktiserande kristne kan ein plassere meir eller mindre inn i desse tre kategoriane. Felles for alle tre er at fokuset ligg på her og no. Det er her det skjer. Det er no som er den viktige tida. Livet er noko som skjer før døden, og kristentrua dreier seg i praksis om det som skjer i livet.

Døden, og med den vona om det evige livet, har sjølvsagt ein plass i kristentrua til alle desse tre gruppene, men det er ikkje det som er det sentrale i det daglege. Det sentrale i det daglege er opplevingane, tilbedinga og oppgåvene. Det sentrale er Gud i verda i dag. Det som skjer etter døden, det skjer etter døden. Ein har det med seg som ei hyggeleg framtidsvon, men eg vil påstå at for dei fleste er det ikkje det som er det sentrale i dagleglivet eller i truslivet.

Dette er ikkje nokon vitskapeleg analyse, men mitt høgst personlege inntrykk etter å ha levd i kristen-Norge i ein del år og høyrt både forkynning og personlege vitnemål om truslivet. Døden er sjelden eit tema. Ein snakkar om livet. Ein snakkar om her og no.

Kvifor lever den då så godt, denne påstanden om at truande er truande først og fremst fordi dei er redde for døden? Igjen kan eg berre vise til mine eigne tankar, men eg trur det heng saman med at mange først og fremst møter kristen tru i gravferder. Då er det naturleg nok ein del snakk om døden, og naturleg nok løfter ein fram den kristne vona i møte med døden: Vona om evig liv i Kristus. Gravferdsforkynning handlar i liten grad om her og no, og i stor grad om at døden er «en overgang - ikke en avslutning». Er det gravferder som er der ein møter kristendom, vil ein kunne få dette inntrykket, eller ein kan få stadfesta det ein har høyrd om at folk trur kun fordi dei er redde for døden. Og så er det jo greit å kunne seie at trua eigentleg er «ei krykke» for folk. Eller ei trøyst. Eller noko svake folk treng for å klare livet.

Sanninga er heller at for svært mange er trua ikkje ei trøyst eller ei krykke. Det er ei oppgåve. Trua er noko som forpliktar dei til eit liv der dei skal leve ut visse ideal, anten dette er sosialetiske, liturgiske eller andelege i tydinga at dei skal oppleve eller utløyse andelege manifestasjonar. For svært mange vil dette vere meir utfordrande enn trøystande, meir som ei hinderløype enn ei krykke. Men vi gjer det likevel, fordi vi meiner det er rett og fordi vi meiner det er det Gud vil med liva våre. Vi gjer det med glede eller av plikt, men vi ser det som ein del av det å vere truande, og for dei aller fleste som praktiserer kristen tru vil nok dette aspektet vere langt meir framtredande i dagleglivet enn vona om evig liv, sjølv om denne vona sjølvsagt er der. «Motivasjonen» for dei truande ligg ikkje i det som skjer etter døden, men i å tene Gud her og no rett og slett fordi ein har ei overbevisning om at den kristne trua er rett og meiner Gud fortener å bli tena og har kalla oss til teneste. Det som måtte skje etter døden vert meir for ein bonus å rekne. Samstundes trur eg at folk treng noko meir til å motivere seg en ei von om noko som skjer i framtida ein gong. Dei treng noko her og no for halde oppe eit levande trusliv.

Lat oss til slutt ta med den mest brukte bøna i kristendomen. «Herrens bøn» har vi frå Jesus sjølv. Den vert brukt i alle tenkelege kristne samanhengar, og nemner ikkje livet etter døden med eitt ord. Det er noko som er underforstått, noko som ligg bak men som ein ikkje fokuserer på fordi det som er viktig for det levande mennesket skjer her og no, slik eg meiner også dei truande sine liv først og fremst har fokus og motivasjon her og no, ikkje på at døden er «en overgang - ikke en avslutning»

Vår Far i himmelen!
Lat namnet ditt helgast.
Lat riket ditt koma.
Lat viljen din råda på jorda slik som i himmelen.
Gjev oss i dag vårt daglege brød, og tilgjev oss vår skuld, slik vi òg tilgjev våre skuldnarar.
Og lat oss ikkje koma i freisting, men frels oss frå det vonde.
For riket er ditt og makta og æra i all æve. Amen.

[1]  Tom Egeland, Nostradamus' testamente, Aschehoug, Oslo 2012. Side 572

Kristen-Norge

Etter at den materialistiske delen av kristmessefeiringa gjorde at eg satt att med to utgåver av ei og same bok, vart eg ein av dei som gjorde sitt til at tredje juledag levde opp til sitt rykte som den store byttedagen. Boka eg då kom heim med var Kristen-Norge. En oppdagelsesreise av Didrik Søderlind.

Didrik Søderlind er nok ikkje i utgangspunktet den ein forventa skulle levere ei bok om dei ulike avskuggingane av det kristne Norge, all den tid han arbeider i Human-Etisk Forbund og tidlegare har levert litteratur om mellom anna den norske svartmetallscena. Men boka kom altså ut i 2010, og vart møtt med til dels særs gode kritikkar. Sidan ho kom, har boka stått på leselista mi, men sneik seg altså ikkje inn før som den desidert siste boka i 2011.

Plottet i boka er enkelt og smått genialt. Søderlind brukte eitt års tid på å reise rundt i Norge og vitje ulike kyrkjelyda. Han skulle finne ut kva kristennorge bestod av, kva som skilde dei ulike samfunna og kva som band saman. Korleis dei ulike praktiserte trua trua si og kva ein trudde på. Og han stilte seg open for å verte overtydd om at nokon hadde rett.

Det må seiast at Søderlind absolutt ikkje er av dei mest religionsfiendlege ein kan støte på i HEF, hadde han vore det hadde ikkje denne boka blitt så god som ho er. Og når sant skal seiast hadde ho nok heller ikkje blitt så god om nokon av oss på innsida av kristennorge skulle ha skreve henne. Søderlind vert ein stad i boka utfordra på korleis han som ateist kan skildre kristne kyrkjelydar på ein rettvis måte, og gjev som svar (fritt parafrasert etter hukommelsen) at det er jo det han gjer når han skildrar andre truande, så då må det gå her også. Og det går strålande godt.

Dette er ei bok det absolutt er bruk for. Til Klassekampen sa Søderlind at det er ei katastrofe kor lite folk kan om kristendomen. Det han han rett i. Men denne boka kan rette opp i dette, for det er ei flott innføring i ulike konfesjonar, i ein del kristen grunnteologi og i den norske kristenheita. Det er sjølvsagt ikkje komplett, det er ikkje heilt systematisk, det er heller ikkje heilt utan feil, men alt i alt er det svært bra. Det er informativt, det er underhaldande, det er pirrande, det er nyttig. Boka burde vere obligatorisk lesning for alle som er interessert i kristendomen, anten for å finne ein andeleg heim i religionen eller for å kritisere han, for i denne enkle boka finn ein mykje informasjon alt for mange folk manglar.

Sjølv likte eg svært godt kapittelet der han var på vitjing hjå læstadianarane i Tromsø. Det var spanande å lese ei skildring av ein del av den kyrkja eg sjølv høyrer til som eg ikkje har nokon erfaring med. Det eg derimot har erfaring med er vanlege gudstenester i Den norske kyrkje. Eg var sjølvsagt spent på kva Sønderlid meinte om den gudstenesta han var på, men eg trur både eg og han vart positivt overraska. Men kvifor er det eigentleg med eit kapittel om new-age i boka? Det verka malplassert på meg. Særleg sidan kapittelet om adventistane då vart ståande litt på utsida.

Dette er uansett ikkje noko som trekk særleg ned inntrykket av ei særs god bok. Det gjekk ei stund før eg fekk somla meg til å lese boka, men boka er absolutt like aktuell om vi no skriv 2012 og ikkje 2010. Kristen-Norge. En oppdagelsesreise er ei av dei beste, om ikkje den beste, bøkene eg las i 2011. Anbefalast på det sterkaste!

Kven lånar frå kven?

«Til ungdommen» havnar nok i den neste salmeboka til Den norske kyrkje. Dette er noko ein kan meine mykje om, både for og imot. Sjølv har eg ikkje sterke meiningar rundt dette. Eg likar songen svært godt og har sunge han mykje gjennom mange år, men ser argumenta frå dei som ikkje vil ha han inn.

Ein motstandar av å innlemme sangen i salmeboka bommar derimot skikkeleg med argumentasjonen. Eller, kanskje er det berre at den fell grundig gjennom i samanhengen den står i. Argument om at songen kjem frå ein annan tradisjon enn Kyrkja har godt hald i seg, men fagsjef i HEF Bente Sandvig kjem med kritikk som ikkje på nokon måte treff. Ho seier til fritanke.no:

Jeg synes dette blir litt opportunistisk av dem. Dette er en signatursang for oss som alltid synges på humanistisk konfirmasjon. Her bød det seg en mulighet, og kirken grep den. Jeg synes de tar eierskap til noe som ikke tilhører dem. Å bruke sangen i en helt spesiell situasjon som etter 22. juli er greit, men når de tar den inn i salmeboka blir det som å låne noe uten å gi det tilbake

Sandvig trekk sjølv inn humanistisk konfirmasjon, og slår dermed ihel sitt eige argument. For med humanistisk konfirmasjon kan ein verkeleg hevda at HEF «tar eierskap i noe som ikke tilhører dem».

HEF kan sjølvsagt ønske å ha songen for seg sjølv, men då bør dei argumentere betre for seg ein dette. Dei har sjølv tatt eit ord som har ein fleire hundreårig kyrkjeleg tradisjon i Norge og brukt det til sitt eige bruk. Då kan ein ikkje klage på at andre «tar eierskap i noe som ikke tilhører dem».

Kanskje ein heller kan seie at HEF lånte noko utan å levere det attende då dei tok ordet «konfirmasjon», og nå får kyrkja noko att for lånet?

Ateismens ignorante - Opplevingar på Kvarteret

I går var eg og høyrte på eit samtaleforedrag av Oskar Skarsaune og Katarina Pajchel. Kvelden hadde blant anna blitt presentert på følgjande måte:

Til tider kan det se ut som det er en uoverkommelig uenighet mellom naturvitere og troende om hva som er sant når det gjelder naturen, mennesket og historien. På hvilke områder kolliderer Bibelen med moderne naturvitenskap? Må aksepten for det ene avvise det andre, eller kan de utfylle hverandre? Ateister vil hevde at mange troende får et forklaringsproblem ved å akseptere moderne vitenskap, mens en del kristne vil påpeke at Bibelen forteller oss noe om virkeligheten som naturvitenskapen ikke omfatter.

Skarsaune byrja med eit fint foredrag om høvet mellom vitskap og kristendom frå Augustin, via Thomas Aquinas til Darwing og ID-folka i USA, før Pajchel vart interjuva av møteleiaren om kva det var å vere nonne (Til dømes om dei er meir konservative enn folk i statskyrkja... Sukk...) og kva ho eigentleg driv med på CERN. Deretter stilte møteleiaren nokre meir eller mindre vellukka spørsmål til dei begge. Både Skarsaune og Pajchel gjorde sakene sine godt, og eit overfylt Teglverk på Kvarteret fekk høyre mykje lurt frå desse to.

Eg hadde i utgangspunktet hatt svært ambivalente kjensler til kvelden. Eg gleda meg til å høyre to svært oppegåande folk snakke om dette, samstundes som eg rekna med at dei aggresive ateistane og dei gale kreasjonistane ville dukke opp. Eg var, og er, også glad for at religiøse tema kjem fram i slike samanhengar, samstundes som eg meiner at det at det er behov for slike opplegg som dette viser at både dei aggresive ateistane og dei skrullete kreasjonistane har vorte for store og høglydte grupper i samfunnet vårt. Eg skulle få rett i nokre av mine bekymringar etter pausen. Då var det ope for spørsmål, og ateistane viste seg frå si minst sjarmerande side.

Det var fem-seks personar som fekk ordet. Av dei var det to-tre som viste seg å vere særs uhøflege. Dei gjekk på med ein tone og haldning som oste av aggressivitet og dundra laus på konseptet «bevis». Det at både Skarsaune og Pajchel gong på gong hadde sagt at tru og naturvitskap held seg i ulike sfærar og at religion ikkje kan bevisast som eit fysisk eksperiment, gjorde ikkje inntrykk på desse karane. Dei dundra på utan at det verka som svara dei fekk vart lytta til i det heile. Det verkar som Dawkins sin måte å drive «dialog» på har fått sine tilhengjarar også i Bergen. Både kunnskap om det dei kritiserte, og repekt for truande, var total mangelvare hjå desse folka.

Ei av dei som tok ordet, den einaste kvinna, som det vart påpeika etter debatten, kom med ein kommentar der ho byrja med å seie at ho ville spørje litt om himmel og helvete (som om det hadde noko med temaet å gjere...), deretter sa ho ikkje noko meir om dette så vidt eg hugsar, men gjekk rett vidare til å snakke om kvifor kristne trudde dei kunne kome med allmengyldige moralske svar, (igjen utanfor tema, men det var ein slags oppfylgjing på eit mindre vellukka spørsmål frå møteleiaren) menn sin dominans i samfunnet (heller ikkje i nærleiken av temaet; Tru og vitskap) før ho slutta av med å spørje om homofili. Ein skulle verkeleg tru at nokon som har kome seg heilt fram til universitetsutdanning i Norge var betre i stand til å halde seg til eit tema. Skarsaune og Pajchel svara igjen godt, om noko overraska, for seg, men dei lot klokeleg vere å seie noko om homofili. Dette fall tydlegvis ein kar tungt for brystet, for som sistemann som fekk ordet bad han dei gjere greie for sine homofilisyn, slik at han betre kunne vere i stand til å vurdere det andre dei sa. Det var den faktiske grunngjevinga han gav. Han meinte altså at for å vurdere det nokon seier om vitskapsteori og religionsfilosofi, kyrkjehistorie og teologi, er det relevant å vite kva dei meiner om homofili. Pajchel gjorde igjen eit klokt val å nekta å svare på det ho omtala som ein «lakmustest». Dei fleste med litt kunnskap bør vel uansett klare å kome med eit rimeleg godt tips på kva ei dominikanarnonne tenkjer om dette, utan at det verka å streife spørsmålsstillaren...

Eg hadde venta at dei sinte «vitskapsfundamentalistane» som ikkje er i stand til å vurdere religion ut frå det religionane seier om seg sjølv skulle kome fram, men eg hadde verkeleg ikkje venta at presumptivt oppegåande studentar skulle be om avklaring på kva foredragshaldarar meiner om homofili for å kunne vurdere alt anna dei seier. Er ikkje folk i stand til å vurdere eit argument ut frå argumentet sjølv? Treng ein ein «fasit» som skal overstyre alt anna? Har verkeleg den offentlege debatten i Norge degenerert til eit slikt nivå?

Eg er klar over at dei som tar ordet i slike debattar gjerne er dei same som skriv i kommentarfelta i nettaviser, men det er framleis trist at slike «argument» skal verte brukt i offentlege debattar i Norge. Eg veit at ateistane har betre folk enn dette. Tenk om dei kunne ha tatt ordet i går. Då kunne ein verkeleg fått ein spanande samtale. I stadet vart det intelligensen som møtte ignoransen...